гемодиализ

Мазмұны

Жалпы ақпарат

Не үшін қажет?

Қауіп

Альтернативті атаулары

 

Жалпы ақпарат

Диализ – бұл бүйректердің функциясы дұрыс жұмыс ітсемеген кезде қолданылатын емдеу тәсілі. Осы процедура арқасында қандағы зиянды заттар шығарылады.

ГЕМОДИАЛИЗ ДЕГЕН НЕ?

Гемодиализ кезінде қан уақытша организмнен шығарылады да және арнайы мембраналық аппараттан өткізіледі. Қандағы қалдықтар, мысалы мочевина, тұздар және де басқа заттар мембрана арқылы сыртқа шығып алып тасталынады, ал қанның формалық элементтері, жасушалар және нәруыздар қайта организмге оралады.

Егер сізге гемодиализ жасалынатын олса, онда медициналық жұмыскерлерге сіздің қан тамырларыңызға жету жолын табу қажет. Бұл процедура қол жеткізуге (доступ) қамтамасыз ету деп аталады. Ол бір уақытта (уақытша) немесе ұзақ уақытта (тұрақты) қажет болады.

Уақыттша қол жеткізуді қамтамасыз ету, үлкен венаға, әдетте иық, кеуде немесе бұт аймағындағы веналарға қуысты трубка енгізеді (катетер деп аталады). Бұл әдетте шұғыл жағдайларда қолданылады. Бірақ та, кейбір катетерлер бірнеше апта немесе бірнеше ай ішінде қолдану ммүкін.

Тұрақты қол жеткізу хирургиялық әдіспен артерияны венаға жалғау арқылы жасалады, әдетте қолдағы тамырларда. Оны жасаудың екі әдісі бар:

  • Артерия мен вен бір біріне тікелей байланыстырылады. Бірнеше айдан кейін, олар артериовенозды фистула түзеді – АВФ. Осындай байланыстыру типі инфицирленудің қаупі төмен және ұзақ уақытқа сақталады.
  • Жасанды мост (артериовенозды графт – АВГ) артерия мен венаны бірге байланыстырудың тағы бір әдісі. АВГ диализді бірнеше апта жасау үшін қолданылады.
  • Диализ жасаған кезде, бір немесе екі ине қол жеткізу аймағында орналасады.

ДИАЛИЗ ҚАЙДА ЖАСАЛАДЫ?

Гемодиализ арнайы диализ центрлерінде жасалады. Пациенттер, әдетте аптасына 3 процедурадан алып тұрады. Әрбір процедура 3-4 сағат уақыт жасалынады. Көптеген пациенттер диализден бірнеше сағаттан кейін өзін шаршаған болып сезінеді. Кейбір жағдайларда диализ үй жағдайында орындалу мүмкін. Үй жағдайында иализ мына екі схеманын біреуімен жасаланыда:

  • Қысқа процедуралар (2-3 сағаттан), аптасына кем дегенде 5-7 күн
  • Ұзақ процедуралар, түнгі процедурала, аптасына 3-6 түн ұйқы кезінде

Диализ процедурасы артериальды қысымды төмендетеді. Көптеген пациенттер артериальды қысымды түсіретін препараттарды, осы процедурадан кейін қажет етпейді. Түнгі процедуралар кезінде токискалық заттар жақсырақ шығарылады. Олар баяу жасалынады, сол себепті жүрекке және қол жеткізу орнына жүктеме түспейді.

Диализдік мейірбике пациенттерге диализді үй жағдайында жасауға үйрете алады. Пациенттер гемодиализға қажет аппаратты сатып алмауы керек. Ол аппарат пациенттерге берілу керек. Егер процедура үй жағлайында орындалатын болса, онда пациент өзі немесе оның бір көмекшісі мына заттарға үйренуі қажет:

  • Аппаратпен қолдану
  • Қол жеткізу орнына инені сала білу
  • Ем кезіңде аппарат пен артериальды қысымды тексеріп отыру
  • Нәтижелерді сақтау
  • Аппаратты тазалау
  • Шығын материалдарға тапсырыс беру

ГРАФТ ПЕН ФИСТУЛАҒА КҮТІМ

Қол жеткізу орнынан қысым түсуден абай болу керек. Егер графт пен фистула тромбталса, онда жаңа графт пен фистула орнату қажет болады.

  • Қол жеткізу аймағы бар қолдан қан қысымын тексеруге ешкімге рұқсат бермеңіз.
  • Қысып тұратын киім кимеңіз
  • Ұйқы кезінде қол жеткізу аймағы бар қолды қысып қалмаңыз
  • Қол артық физикалық жүктеме түсірмеңіз
  • Қол жеткізу аймағынан қан кетуден сақтаңыңыз
  • Крем немесе лосьондар қолданбаңыз

Біліңіз, қол жеткізу орнында шаншу сезіліп тұру керек. Ол сол аймақтың дұрыс істеп тұрғанын білдіреді. Егер ол сезім жоқ болып кетсе, міндетті түрде дәрігерге хабарласыңыз.

Диализдің бір де бір сеансын өткізбеңіз. Уақытында келіп тұрғаңыз. Көптеген центрлерде жұмыс уақыты тығыз. Егер кешігіп қалсаңыз, уақытыңызды қайтара алмайсыз.

Қол жеткізу орнында ісіну, қан кету немесе инфицирлеу белгілеріне мән беріп тұрыңыз. Егер де сізде қызба немесе инфекцияның басқа белгілері болса дәрігерге хабарласыңыз.

Бүйректік диализ кезінде міндетті түрде диетаны ұстанып тұрыңыз.

Процедура не үшін қажет?

Бүйректердің негізгі қызметі – қандағы токсиндерді шығару. Қанда токсиндердің жиналуы өлімге алып келуі мүмкін.

Бүйрек тағы да мынадай қызмет атқарады:

  • Организмде су мөлшерін реттейді
  • Натрий, калий, фосфор және басқада минерал мен витаминдердің тұрақтығын реттейді
  • Сілтілі-қышқылды балансты сақтайды

Диализ бүйректің созылмалы аурулары бар науқастарға қолдану мүмкін. Диализ жасау алдында, сіздің дәрігеріңіз және мейірбикеңіз сізбен осы процедура тағайындау тұралы сөйлеседі.

Бүйректің жедел жетіспеушілігі кезіңде де диализ қолдану мүмкін.

Кейбір жағдайларда гемодиализ организмнен у немесе наркотиктерді тез арада шығару үшін қолдану мүмкін.

Қауіп

Гемодиализ жасау қауіптер:

  • Қанға кішкентай ау көпіршігінің түсуі, ауалық эмболия шақыру мүмкін.
  • Қол жеткізу аймағынан қан кету
  • Тырысулар
  • Электролитті дисбаланс
  • Инфекция
  • Жүрек ырғағының бұзылысы
  • Төмен артериалды қысым
  • Құсу және лоқсу

Альтернативті атаулары

Жасанды бүйрек; Гемодиализ; Алмастырушы бүйректік терапия

 

Аударған: Қартанбаев Бақберген Батырбекұлы

Contents

Dialysis - hemodialysis

What is Hemodialysis?

When to Start Dialysis

Dialysis at a Treatment Center

Dialysis at Home

When to Call Your Doctor

 

Dialysis treats end-stage kidney failure. It removes waste from your blood when your kidneys can no longer do their job.

There are different types of kidney dialysis. This article focuses on hemodialysis.

What is Hemodialysis?

Your kidneys' main job is to remove toxins and extra fluid from your blood. If waste products build up in your body, it can be dangerous and even cause death.

Hemodialysis (and other types of dialysis) does some of the job of the kidneys when they stop working well.

Hemodialysis can:

·         Remove extra salt, water, and waste products so they don't build up in your body

·         Keep safe levels of minerals and vitamins in your body

·         Help control blood pressure

·         Help produce red blood cells

During hemodialysis, your blood passes through a tube into an artificial kidney, or filter.

·         The filter, called a dialyzer, is divided into 2 parts separated by a thin wall.

·         As your blood passes through one part of the filter, special fluid in the other part draws out waste from your blood.

·         Your blood then goes back into your body through a tube.

Your doctor will create an access where the tube attaches. Usually an access will be in a blood vessel in your arm.

When to Start Dialysis

Kidney failure is the last stage of chronic kidney disease. This is when your kidneys can no longer support your body's needs. Your doctor will discuss dialysis with you before you need it. Usually you will go on dialysis when you have only 10 to 15% of your kidney function left.

You also may need dialysis if your kidneys suddenly stop working due to acute renal failure.

Dialysis at a Treatment Center

Hemodialysis is most often done at a special dialysis center.

·         You will have about 3 treatments a week.

·         Treatment takes about 3 to 4 hours each time.

·         You may feel tired for several hours after the dialysis.

At a treatment center, your health care providers will handle all your care. However, you do need to schedule your appointments and follow a strict dialysis diet.

Dialysis at Home

You may be able to have hemodialysis at home. You do not have to buy a machine. Medicare or your health insurance will pay for most or all of your treatment costs at home or in a center.

If you have dialysis at home, you can use one of two schedules:

·         Shorter (2 to 3 hours) treatments done at least 5 to 7 days per week

·         Longer, nightly treatments done 3 to 6 nights per week while you sleep

You also may be able to do a combination of daily and nighttime treatments.

Because you have treatment more often and it happens more slowly, home hemodialysis has some benefits:

·         It helps keep your blood pressure lower. Many people no longer need blood pressure medicines.

·         It does a better job of removing waste products.

·         It's easier on your heart.

·         You may have fewer symptoms from dialysis such as nausea, headaches, cramps, and tiredness.

·         You can more easily fit treatments into your schedule.

You can do the treatment yourself, or you can have someone help you. A dialysis nurse can train you and a caregiver on how to do home dialysis. Training can take a few weeks to a few months. Both you and your caregivers must learn to:

·         Handle the equipment

·         Place the needle into the access site

·         Monitor the machine and your blood pressure during treatment

·         Keep records

·         Clean the machine

·         Order supplies, which can be delivered to your home

Home dialysis is not for everyone. You will have a lot to learn and need to be responsible for your care. Some people feel more comfortable having a provider handle their treatment. Plus, not all centers offer home dialysis.

Home dialysis may be a good option if you want more independence and are able to learn to treat yourself. Talk with your doctor. Together, you can decide what type of hemodialysis is right for you.

When to Call Your Doctor

Call your doctor if you notice:

·         Bleeding from your vascular access site

·         Signs of infection, such as redness, swelling, soreness, pain, warmth, or pus around the site

·         A fever over 100.5°F (38.0°C)

·         The arm where your catheter is placed swells and the hand on that side feels cold

·         Your hand gets cold, numb, or weak

Also call your doctor if any of the following symptoms are severe or last more than 2 days:

·         Itching

·         Trouble sleeping

·         Diarrhea or constipation

·         Nausea and vomiting

·         Drowsiness, confusion, or problems concentrating

 

Source: https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000707.htm

Содержание

Общая информация

Для чего выполняется процедура

Риски

Альтернативные названия

 

Общая информация

Диализ – это метод лечения, применяемый при плохом выполнении почками своих функций. Благодаря этой процедуре вредные вещества удаляются из крови в случаях, когда почки не справляются самостоятельно.

Существуют различные типы почечного диализа. Данная статья посвящена гемодиализу.

ЧТО ТАКОЕ ГЕМОДИАЛИЗ?

При гемодиализе кровь временно выводится из организма и пропускается  через специальное мембранное устройство. Шлаки крови, такие как мочевина, соли и другие проходят через мембрану наружу и удаляются, тогда как форменные элементы, клетки и белки крови возвращаются в организм.

Если вам проводится гемодиализ, то медицинским работникам необходимо найти способ, чтобы добраться до кровеносных сосудов. Эта процедура называется обеспечением доступа. Он может потребоваться на некоторое время (временный) или на длительное время (постоянный).

Обеспечение временного доступа заключается во введении полой трубки (называемой катетером) в крупную вену, как правило, на шее, груди или на ноге в области паха. Это чаще всего делается в чрезвычайных ситуациях в течение короткого периода времени. Тем не менее, некоторые катетеры могут использоваться в течение нескольких недель или даже месяцев.

Постоянный доступ создается путем хирургического присоединения артерии к вене, как правило, на руке. Существует два способа его формирования:

·       Артерия и вена непосредственно присоединяются друг к другу. Через несколько месяцев, они образуют соединение под названием артериовенозная фистула - АВФ. Этот тип соединения имеет более низкий риск инфицирования и сохраняется надолго.

·       Искусственный мостик (артериовенозный графт - АВГ) также может быть использован для присоединения артерии к вене. АВГ применяется для диализа в течение нескольких недель.

·       При проведении диализа, одна или две иглы располагают в зоне доступа.

ГДЕ ПРОВОДИТСЯ ДИАЛИЗ?

Гемодиализ чаще проводится в специальном центре диализа. Пациенты, как правило, получают по три процедуры в неделю. Каждая из них занимает около 3 - 4 часов. Многие пациенты чувствуют себя уставшими в течение нескольких часов после диализа. Иногда диализ можно проводить в домашних условиях. Диализ в домашних условиях обычно проводится по одной из двух схем:

·       Более короткие (по 2 - 3 часа) процедуры, проводимые не менее 5 - 7 дней в неделю

·       Более длинные, ночные процедуры, проводимые 3 - 6 ночей в неделю во время сна

Процедуры гемодиализа способствуют снижению артериального давления. Многие пациенты больше не нуждаются в приеме препаратов, снижающих давление. Во время ночных процедур работа по удалению токсических продуктов проходит лучше. Они проводятся медленнее, таким образом, снижается нагрузка на сердце и на место доступа.

Диализная медсестра может обучить пациентов проводить диализ в домашних условиях. Пациенты не должны покупать аппарат для гемодиализа. Он может быть предоставлен им. Если процедура проводится в домашних условиях, то сам пациент и кто-нибудь из его помощников должны научиться:

·       Управлять оборудованием

·       Располагать иглу в месте доступа

·       Следить за оборудованием и артериальным давлением во время лечения

·       Сохранять результаты

·       Очищать оборудование

·       Заказывать расходные материалы

УХОД ЗА ГРАФТОМ ИЛИ ФИСТУЛОЙ

Избегайте давления на место доступа. Если графт или фистула тромбируются, возможно, потребуется установка нового.

·       Не позволяйте никому измерять артериальное давление на той руке, где осуществляется доступ к кровеносным сосудам.

·       Не носите тесную одежду возле места доступа или на руке.

·       Не придавливайте руку с доступом во время сна.

·       Избегайте излишней нагрузки на руку, когда вы поднимаете тяжелые предметы.

·       Не допускайте вытекания крови из места доступа

·       Не используйте кремы или лосьоны над местом доступа.

Знайте, что в месте доступа должно ощущаться покалывание. Это признак того, что доступ все еще функционирует. Если это ощущение исчезает, немедленно обратитесь к вашему врачу.

Не пропускайте ни один сеанс диализа. Убедитесь, что вы приехали вовремя. У многих центров напряженный график. Вы не можете наверстать время, если вы опоздали.

Следите, чтобы в месте доступа не было отека, кровотечения или признаков инфицирования. Позвоните своему врачу сразу же, если у вас появилась лихорадка (повысилась температура) или другие признаки инфекции.

Необходимо следовать строгой диете во время проведения почечного диализа.

 

Для чего выполняется процедура

Основная работа почек -  выведение токсинов из крови. Накопление токсинов может привести к смерти.

Также почки выполняют следующие функции:

·       Регулируют содержание жидкости в организме

·       Поддерживают баланс натрия, калия, фосфора и других минералов и витаминов в организме

·       Поддерживают кислотно-щелочное равновесие

Диализ применяется для лечения пациентов с хроническими заболеваниями почек. Перед проведением диализа, ваш врач и медсестра обсудят с вами необходимость назначения данной процедуры.

Диализ также может быть применен при внезапном прекращении почечных функций (при так называемой острой почечной недостаточности).

Иногда гемодиализ может быть назначен для быстрого удаления наркотиков или ядов из организма.

 

Риски

Риски проведения гемодиализа включают:

·       Попадание небольшого пузырька воздуха в кровь, который затем может мигрировать по кровеносному сосуду в любую часть тела (воздушная эмболия)

·       Кровотечение из места доступа

·       Судороги

·       Электролитный дисбаланс

·       Инфекция

·       Нарушение сердечного ритма

·       Низкое артериальное давление

·       Тошноту и рвоту

Этот список не является полным.

 

Альтернативные названия

Искусственная почка; Гемодиализ; Заместительная почечная терапия