позвоночник

Как стать выше

Рекомендации остеопата

Омыртқаның жарақаты – сүйектің, байламдар мен омыртқа бағанының нервілерінің зақымдануы. Оған жұлынның – мидың түбінен арқа бойымен белге немесе сүйектерге баратын нервтің зақымдануы кіреді.

Омыртқаның жарақаты адамды қозғалу мүмкіндігінен  немесе дененің тұстарын қимылдату қабілетінен айырады.

Әрекеті зақымдану тұсына және зақымданудың ауырлық дәрежесіне байланысты.

Омыртқаның жарақатының белгілері:

·         Мойынның немесе арқаның күшті ауырсынуы.

·         Дене бөліктерін қозғалта алмау (салдану -паралич). Мұның себебі – дененің осы бөлігінің тікелей жарақаты немесе ауырсыну болады.

·         Әлсіздік, шаншу немесе аяқ-қолдың ұйып, жансыздану сезімі.

·         Қуықты немесе ішекті бақылау қабілетін жоғалтудың қайта анықталуы.

Бастың, беттің, мойынның, немесе арқаның жарақаты болғаннан кейін бірден омыртқаның жарақаты тексерілуі тиіс. Жарақат алған адам қозғалмауы тиіс және дұрыс тасымалдануы қажет, тұрақты салданудың алдын алу үшін басы мен мойны бір сызықтың бойында, орнықты (қозғалмайтын) күйде болуы қажет.

Contents

Causes

Symptoms

Exams and Tests

Treatment

Outlook (Prognosis)

Possible Complications

When to Contact a Medical Professional 

Prevention

 

Scoliosis is an abnormal curving of the spine. Your spine is your backbone. It runs straight down your back. Everyone’s spine naturally curves a bit. But people with scoliosis have a spine that curves too much. The spine might look like the letter C or S.

Abnormal curvature in the spine is known as scoliosis, and generally begins just at the onset of puberty and progresses during the period of rapid growth. Most junior high schools routinely screen for scoliosis because, if caught early, progressive spine curvature can be prevented. Scoliosis affects girls much more frequently than boys.

Causes

Most of the time, the cause of scoliosis is unknown. This is called idiopathic scoliosis. It is the most common type. It is grouped by age.

  • In children age 3 and younger, it is called infantile scoliosis.
  • In children age 4 through 10, it is called juvenile scoliosis.
  • In children age 11 through 18, it is called adolescent scoliosis.

Scoliosis most often affects girls. Some people are more likely to have curving of the spine. Curving generally gets worse during a growth spurt.

Other types of scoliosis are:

  • Congenital scoliosis: This type of scoliosis is present at birth. It occurs when the baby’s ribs or spine bones do not form properly.
  • Neuromuscular scoliosis: This type is caused by a nervous system problem that affects the muscles. Problems can include cerebral palsymuscular dystrophy, spina bifida, and polio.

Symptoms

Usually there are no symptoms.

If there are symptoms, they may include:

  • Backache or low-back pain
  • Tired feeling in the spine after sitting or standing for a long time
  • Uneven hips or shoulders (one shoulder may be higher than the other)
  • Spine curves more to one side

Exams and Tests

The health care provider will perform a physical exam. You will be asked to bend forward. This makes your spine easier to see. It may be hard to see changes in the early stages of scoliosis.

 The exam may show:

  • One shoulder is higher than the other
  • The pelvis is tilted

X-rays of the spine are done. X-rays are important because the actual curving of the spine may be worse than what your doctor can see during an exam.

Other tests may include:

  • Spinal curve measurement (scoliometer screening)
  • MRI of the spine

Treatment

Treatment depends on many things:

  • The cause of scoliosis
  • Where the curve is in your spine
  • How big the curve is
  • If your body is still growing

Most people with idiopathic scoliosis do not need treatment. But you should still be checked by a doctor about every 6 months.

If you are still growing, your doctor might recommend a back brace. A back brace prevents further curving. There are many different types of braces. What kind you get depends on the size and location of your curve. Your health care provider will pick the best one for you and show you how to use it. Back braces can be adjusted as you grow.

Back braces work best in people over age 10. Braces do not work for those with congenital or neuromuscular scoliosis. 

Sometimes, surgery is needed:

  • Scoliosis surgery involves correcting the curve as much as possible.
  • The spine bones are held in place with one or two metal rods. The rods are held down with hooks and screws until the bone heals together.
  • Surgery may be done with a cut through the back, belly area, or beneath the ribs.

After surgery, you may need to wear a brace for a while to keep the spine still.

You may need surgery if the spine curve is severe or getting worse very quickly. The surgeon may want to wait until all your bones stop growing, but this is not always possible.

Scoliosis treatment may also include:

  • Emotional support. Some children, especially teens, may be self-conscious when using a back brace.
  • Physical therapy and other specialists to help explain the treatments and make sure the brace fits correctly.

Outlook (Prognosis)

How well  a person with scoliosis does depends on the type, cause, and severity of the curve. The more severe the curving, the more likely it will get worse after the child stops growing.

People with mild scoliosis do well with braces. They usually do not have long-term problems.  Back pain may be more likely when the person gets older.

Outlook for those with neuromuscular or congenital scoliosis varies. They may have another serious disorder such as cerebral palsy or muscular dystrophy, so their goals are much different. Often the goal of surgery is simply to allow a child to be able to sit upright in a wheelchair.

Congenital scoliosis is difficult to treat and usually requires many surgeries.

Possible Complications

Complications of scoliosis can include:

  • Breathing problems (in severe scoliosis)
  • Low back pain
  • Lower self-esteem
  • Persistent pain if there is wear and tear of the spine bones
  • Spinal infection after surgery
  • Spine or nerve damage from an uncorrected curve or spinal surgery

When to Contact a Medical Professional

Call your health care provider if you suspect your child may have scoliosis.

Prevention

Routine scoliosis screening is now done in middle schools.

Such screening has helped detect early scoliosis in many children.

 

Source: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001241.htm

Contents

Causes

Symptoms

Exams and Tests

Treatment

Outlook (Prognosis)

Possible Complications

When to Contact a Medical Professional 

Prevention

 

Scoliosis is an abnormal curving of the spine. Your spine is your backbone. It runs straight down your back. Everyone’s spine naturally curves a bit. But people with scoliosis have a spine that curves too much. The spine might look like the letter C or S.

Abnormal curvature in the spine is known as scoliosis, and generally begins just at the onset of puberty and progresses during the period of rapid growth. Most junior high schools routinely screen for scoliosis because, if caught early, progressive spine curvature can be prevented. Scoliosis affects girls much more frequently than boys.

Causes

Most of the time, the cause of scoliosis is unknown. This is called idiopathic scoliosis. It is the most common type. It is grouped by age.

  • In children age 3 and younger, it is called infantile scoliosis.
  • In children age 4 through 10, it is called juvenile scoliosis.
  • In children age 11 through 18, it is called adolescent scoliosis.

Scoliosis most often affects girls. Some people are more likely to have curving of the spine. Curving generally gets worse during a growth spurt.

Other types of scoliosis are:

  • Congenital scoliosis: This type of scoliosis is present at birth. It occurs when the baby’s ribs or spine bones do not form properly.
  • Neuromuscular scoliosis: This type is caused by a nervous system problem that affects the muscles. Problems can include cerebral palsymuscular dystrophy, spina bifida, and polio.

Symptoms

Usually there are no symptoms.

If there are symptoms, they may include:

  • Backache or low-back pain
  • Tired feeling in the spine after sitting or standing for a long time
  • Uneven hips or shoulders (one shoulder may be higher than the other)
  • Spine curves more to one side

Exams and Tests

The health care provider will perform a physical exam. You will be asked to bend forward. This makes your spine easier to see. It may be hard to see changes in the early stages of scoliosis.

 The exam may show:

  • One shoulder is higher than the other
  • The pelvis is tilted

X-rays of the spine are done. X-rays are important because the actual curving of the spine may be worse than what your doctor can see during an exam.

Other tests may include:

  • Spinal curve measurement (scoliometer screening)
  • MRI of the spine

Treatment

Treatment depends on many things:

  • The cause of scoliosis
  • Where the curve is in your spine
  • How big the curve is
  • If your body is still growing

Most people with idiopathic scoliosis do not need treatment. But you should still be checked by a doctor about every 6 months.

If you are still growing, your doctor might recommend a back brace. A back brace prevents further curving. There are many different types of braces. What kind you get depends on the size and location of your curve. Your health care provider will pick the best one for you and show you how to use it. Back braces can be adjusted as you grow.

Back braces work best in people over age 10. Braces do not work for those with congenital or neuromuscular scoliosis. 

Sometimes, surgery is needed:

  • Scoliosis surgery involves correcting the curve as much as possible.
  • The spine bones are held in place with one or two metal rods. The rods are held down with hooks and screws until the bone heals together.
  • Surgery may be done with a cut through the back, belly area, or beneath the ribs.

After surgery, you may need to wear a brace for a while to keep the spine still.

You may need surgery if the spine curve is severe or getting worse very quickly. The surgeon may want to wait until all your bones stop growing, but this is not always possible.

Scoliosis treatment may also include:

  • Emotional support. Some children, especially teens, may be self-conscious when using a back brace.
  • Physical therapy and other specialists to help explain the treatments and make sure the brace fits correctly.

Outlook (Prognosis)

How well  a person with scoliosis does depends on the type, cause, and severity of the curve. The more severe the curving, the more likely it will get worse after the child stops growing.

People with mild scoliosis do well with braces. They usually do not have long-term problems.  Back pain may be more likely when the person gets older.

Outlook for those with neuromuscular or congenital scoliosis varies. They may have another serious disorder such as cerebral palsy or muscular dystrophy, so their goals are much different. Often the goal of surgery is simply to allow a child to be able to sit upright in a wheelchair.

Congenital scoliosis is difficult to treat and usually requires many surgeries.

Possible Complications

Complications of scoliosis can include:

  • Breathing problems (in severe scoliosis)
  • Low back pain
  • Lower self-esteem
  • Persistent pain if there is wear and tear of the spine bones
  • Spinal infection after surgery
  • Spine or nerve damage from an uncorrected curve or spinal surgery

When to Contact a Medical Professional

Call your health care provider if you suspect your child may have scoliosis.

Prevention

Routine scoliosis screening is now done in middle schools.

Such screening has helped detect early scoliosis in many children.

 

Source: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001241.htm

Мазмұны

Жалпы ақпарат

Себептері

Симптомдары

Диагностика

Емдеу

Аурудың болжамы

Мүмкін асқынулары

Қашан дәрігерге көріну қажет

Синонимдары

 

Жалпы ақпарат    

Омыртқа бағаны каналының стенозы – омыртқа бағаны каналының тарылуы, ол жұлынға қысым түсуі немесе омыртқалар арасындағы саңылаудың тарылуы салдарынан болады. 

Омыртқа бағаны каналының стенозы -  омыртқа бағанының бел немесе мойын бөлімінің тарылуы. Стеноз нерв түбіртектерінің қысылуына және аяқтағы ауырсынудың және әлсіздіктің пайда болуына апаруы мүмкін. Қабынуды азайту үшін дәрілер немесе стероидтық препараттардың инъекциялары тағайындалады. Консервативтік емдеу әдістерінің тиімсіздігі жағдайында хирургиялық операция өткізіледі, ол нервтерге түсетін қысымды азайтуға бағытталады.

 

Себептері

Омыртқа бағаны каналының стенозы әдетте, егде жастағыларда кездеседі. Жұлын мен омыртқа бағаны каналының қабырғасының арасында кеңістік орналасқан, ол жұмсақ майлы талшыққа және жұлын сарысуына толған. Жас өте келе осы кеңістік бұзылысқа және кебуге ұшырайды, сондай-ақ, артриттің салдарынан омыртқа бағаны сүйегінің және байламдардың қалыңдауы орын алады.

Омыртқа бағаны каналының стенозы, сондай-ақ, келесі жағдайлардан туындайды:

• Омыртқа бағанының артриті, әдетте, егде жастағы және орта жастағы адамдарда кездеседі

• Педжет ауруы және ахондроплазия секілді сүйек аурулары

• туа біткен стеноз, омыртқа бағанының анатомиялық ерекшеліктеріне байланысты

• омыртқа аралық дискілердің жарығы немесе ауытқуы

• нерв түбіртектеріне немесе жұлынға қысым түсіретін жарақаттың болуы    

• омыртқа бағанының ісіктері.

 

Симптомдары

Аурудың симптомдары уақыт өте келе нашарлауы мүмкін. Симптомдар, көбінесе, дененің бір жағында пайда болады, бірақ, екі аяқты да зақымдауы мүмкін.

Симптомдарына жатады:

• арқаның, бөксенің, сирақтың немесе мойындағы, иықтағы, білектегі жансыздану, құрысу немесе ауырсыну 

• қолдағы немесе аяқтағы әлсіздік

 

Көбінесе, симптомдар тік тұрған жағдайда немесе жүргенде пайда болады немесе нашарлайды. Олар отырғанда немесе алға еңкейгенде азаяды немесе жойылады. Науқастардың көпшілігі ұзақ жаяу жүруді көтере алмайды.

Бұл ауруға шалдыққандар велосипедті жүргізгенде жеңіл ауырсынуды сезінеді.

Күрделі  симптомдарына жатады:

• тепе-теңдіктің және жүрістің бұзылуы

• несептің немесе нәжістің ұстамауы

 

Диагностика

Қарау кезінде дәрігер ауырсынудың тұсын табуға тырысып, қозғалысқа әсерін анықтайды. Дәрігер Сізден өтінеді:

•        Отыруды, тұруды және жүруді.

•        Өкшеге, аяқтың ұшына тұруды.

•        Алға, артқа және жан-жаққа иілуді.

•        Арқаға жатып, аяқты тік көтеруді.

 

Егер бұл кезде ауырсыну күшейетін болса, аяқта жансыздану және шаншу болса, бел- сегізкөз радикулиті болуы мүмкін.

Дәрігер күшіңізді және аяқты қозғалту, тізені бүгу-жазу қабілетін бағалайды.

Жүйке жүйесін тексеруде рефлекстерді тексеру үшін дәрігер резеңке балғаны қолданады. Сезімталдықты тексеру теріге ине тигізумен, мақта тығынмен немесе  қауырсынмен анықталады.   Дененің қай жерінде сезіну аздығын айту қажет.

Миды және жүйке жүйесін зерттеу аяқтағы әлсіздікті және сезімталдықтың төмендеуін растайды. Келесі зерттеулер өткізілуі мүмкін:

 

• Электромиография

• омыртқа бағанының МРТ немесе КТ

• омыртқа бағанының рентгенографиясы.

 

Емдеу

Белдегі ұдайы және кейде күшейетін ауырсынуда үй жағдайындағы күтім және ауырсынудың қайталанатын көріністерінің алдын алу хирургиялық емдеуге жүгінбеуге көмектесе алады.

Емдеуші дәрігер науқасты ауырсынумен күресуге және салауатты өмір салтын ұстануға үйретеді.  

•        Дәрігер физиотерапияны тағайындайды. Физиотерапевт ауырсынуды азайтатын арнайы дене жаттығуларын орындауға кеңес береді. Мойын бұлшық еттерін нығайтатын жаттығуларды орындауды көрсетеді.

•        Массаж және ине салу да ұсынылады. Кейде олардың бірнеше сеансы арқадағы және мойындағы ауырсынуды азайтуға көмектеседі.

•        салқын компресс және жылу басу асқыну кезіндегі ауырсынуды азайтады.

•        Арқадағы және белдегі ауырсынуда қолданылатын көптеген препараттар бар.

 

Ауырсыну өмірге күшті әсер етсе, психологпен кеңесу қажет. Емдеудің бұл түрі ауырсынуды түсіне білуге және онымен күресуге көмектеседі.

Хирургиялық емдеу

Егер ауырсыну консервативтік емдеуде жойылмаса, сезімталдықтың төмендеуінде және қозғалудың қиындауында хирургиялық операция жасау қажет. Операция нервтерге немесе жұлынға қысым түсіруді азайту мақсатында өткізіледі.

Дәрігермен кеңесіп, операцияның күнін белгілеу қажет.

Уақыт өткенде омыртқа бағаны каналы стенозының симптомдары күшейеді, бұл ұзақ уақыт ішінде орын алады. 

•        Ұзақ уақыт бойы белі ауыратын адамдар операцияны өткізгеннен кейін толығымен ауырсынудан толық құтыла бермейді. Спондилодез (омыртқаларды және дискілерін тұрақтандыруға бағытталған хиургиялық араласу) ауырсынуды және аурудың қалған симптомдарын толығымен жоймауы мүмкін.

•        МРТ және басқа зерттеу әдістерін қолданудың өзінде хирург операциядан кейін жағдайдың жақсаруы туралы болжай алмайды.

 

Аурудың болжамы

Жұмысқа және тіршілікке өзгеріс енгізіп, омыртқа бағаны каналы стенозына шалдыққан көптеген адамдар ұзақ жылдар бойы белсенді өмір салтын ұстана алады.

Омыртқа бағанындағы операция аурудың симптомдарын ішінара немесе толығымен жояды. Ұзақ уақыт бойы белі ауыратын адамдар операцияны өткізгеннен кейін толығымен ауырсынудан толық құтыла бермейді. Спондилодез (омыртқаларды және дискілерін тұрақтандыруға бағытталған хиургиялық араласу) ауырсынуды және аурудың қалған симптомдарын толығымен жоймауы мүмкін.

Операциядан кейін омыртқа бағаны жағынан асқыну пайда болуы мүмкін. Ұстағыш немесе бандаж қолдану қажет. Болашақта бірнеше операция (ламинэктомия және спондилодез) өткізгенде асқынулар қаупі жоғары.  

 

Мүмкін асқынулары

Сезімталдықтың болмауы аяқтың зақымдануына апаруы мүмкін. Ауырсынуды сезінбегендіктен, инфекция қосылуы мүмкін. Нервтерге қысым түсуінен болған өзгерістер ұдайы болуы мүмкін, қысымды азайту шараларын орындағанның өзінде.

 

Қашан дәрігерге көріну қажет

Омыртқа  бағаны каналының стенозының симптомдарында медициналық көмекке жүгіну қажет. Мұқият қадағалауды қажет ететін күрделі симптомдар келесідей:

• тепе-теңдіктің бұзылуы және жүрістің тұрақты еместігі

• несептің немесе нәжістің ұстамауы.

 

Синонимдары

Псевдо-ақсау; Омыртқа  бағаны каналының орталық стенозы; арқа стенозы; Омыртқа  бағаны каналының фораминалдық стенозы; омыртқа бағанының бұзылысты ауруы.

 

Мазмұны

Жалпы ақпарат

Себептері

Симптомдары

Диагностика

Емдеу

Болжамы

Мүмкін асқынулар

Қашан дәрігерге көріну қажет

Синонимдары

 

Жалпы ақпарат

Мойын спондилезі  - мойын шеміршегі мен сүйегінің (мойын омыртқалардың) тозуымен сипатталатын ауру. Бұл көбінесе, мойындағы созылмалы ауырсынудың себебі болады.

 

 

Омыртқа бірнеше бөлімнен тұрады. Мойын омыртқалары мойынды құрайды. Кеуде омыртқалары кеуде бөлімін құрайды, оларға қабырғалар бекітілген. Бел омыртқалары соңғы кеуде омыртқасы мен сегізкөздің жоғарғы бөлігінің арасында орналасқан. Сегізкөздік омыртқалар жамбастың жамбас сүйегіне бекітілген, құйымшақ – соңғы омыртқа немесе рудиментарлық (организмнің эволюциялық дамуы үрдісінде негізгі мәнін жоғалтқан) құйрық.

 

Себептері

Мойын спондилезі омыртқаның мойын бөлімінің созылмалы тозуымен байланысты орын алады. Бұл кезде мойын омыртқаның арасында орналасқан дискілер немесе жастықшалар және омыртқаның мойын бөлімінің сүйектерінің арасындағы буындар зақымданады. Омыртқаның сүйектерінде (омыртқаларда) сүйек сүйелі (шеткі өсінділер) қалыптасуы мүмкін.

 

Уақыт өте келе бұл өзгерістер нерв түбіртектерінің бірін немесе бірнешеуін қысуы мүмкін. Ауыр жағдайларда дерттік үрдіске жұлын да тартылуы мүмкін. Мұндай үрдіс қолмен қатар аяқты да қамтиды.

Бұл өзгерістер күнделікті тозудың салдарынан пайда болады. Олар жұмыста немесе спортта белсенді адамдарда көбірек пайда болуы ықтимал.

Негізгі қауіп факторы – қартаю. Көптеген адамдарда 60 жасқа таман мойын спондилезін рентгеннен көруге болады. Басқа да пайда бейімділік факторлары:

 

  • Артық салмақ және дене жүктемелерінің болмауы
  • Ауыр заттарды көтеруді, тым көп иілуді талап ететін жұмыс
  • Бұрын мойын жарақатының болуы (көбінесе, мойын спондилезінің пайда болуына дейін бірнеше жыл бұрын)
  • Бұрын омыртқада операциялардың болуы
  • Омыртқа аралық дискілердің зақымдануы
  • Ауыр артрит
  • Остеопороздан омыртқаның шағын сынықтары (сүйектің жұқаруы)

 

Симптомдары

Симптомдары көбінесе, ұзақ уақыт бойы баяу дамиды. Олар кенеттен пайда болуы немесе бірден нашарлауы мүмкін. Ауырсыну жеңіл немесе қозғалтпауға дейін апаратын, терең және қарқынды болуы мүмкін.

Ауырсыну жауырынның үстінде сезілуі мүмкін. Сирек жағдайда ауырсыну иыққа, иықтан төмен немесе саусақтарға таралуы мүмкін.

Ауырсыну келесі жағдайларда ушығады:

 

  •  ұзақ тұрғанда немесе отырғанда
  • түнде
  • түшкіргенде, жөтелгенде немесе күлгенде
  •  мойынды артқа шалқайтқанда немесе ұзақ уақыт бойы ұзын қашықтыққа жаяу жүргенде.

 

Сондай-ақ, белгілі бір бұлшық еттерінде әлсіздік сезілуі мүмкін. Кейде бұл дәрігер қарағанға дейін сезілмейді. Басқа жағдайларда қолды көтерудің немесе бір нәрсені қатты қысудың қиындығы байқалады.

Басқа жиі кездесетін симптомдары:

 

  •  мойынның қиын қозғалуы, уақыт өте келе ушығады.
  • Иықтағы, қол-аяқтағы ұйып қалу немесе әдеттен тыс сезінулер (сирек)
  •  Бас ауыруы, әсіресе, желке тұсында.

 

Сирек симптомдары:

 

  •   Тепе-теңдікті жоғалту
  •  Қуықты немесе ішекті бақылауды жоғалту (жұлынның қысылуында). 

 

Диагностика

Медициналық қарау кезінде басты бұруда қиындықтар анықталуы мүмкін.

Емдеуші дәрігер басты алға және жан-жаққа еңкейтуді сұрайды, бұл кезде басты ақырындап басады. Бұл тексерудің басында ауырсынудың күшеюі немесе ұйып қалудың пайда болуы - әдетте, омыртқаның нервісіне қысым көрсетілуінің белгісі.

Әлсіздік немесе сезімталдықты жоғалту – белгілі нерв түбіршектерінің немесе жұлынның зақымдануының белгісі .

Мойынның немесе омыртқаның рентгені әдетте, артриттің немесе омыртқаның басқа өзгерістерін іздеу үшін өткізіледі.

Мойынның магниттік-резонанстық томографиясы (МРТ) келесі жағдайларда тағайындалады:

 

  •   Дәрілік препараттарды қабылдауда басылмайтын мойындағы немесе қолдағы күшті ауырсыну
  •  Әлсіздікте немесе қолдың ұйып, жансыздануында

 

Түбіртектік нервтердің қызметін зерттеу үшін электромиография (ЭМГ) және нерв өткізгіштігін өлшеу жүргізіледі.

 

Емдеу

Емдеуші дәрігеріңіз немесе басқа мамандар ауырсынуды жеңуге көмектеседі, сондықтан белсенділікті сақтай аласыз.

 

  • Дәрігер физиоемдеуге бағыттайды. Физиотерапевт созу арқылы ауырсынуды азайтуға көмектеседі. Мойынның бұлшық етін нығайтатын жаттығуларды орындауды үйретеді.
  • Терапевт мойынға қысымды азайту үшін созып, тарту(тракция) әдістемесін может қолдануы мүмкін.
  • Массажист, ине салушы немесе омыртқа манипуляциясын жасайтын маманға баруыңыз мүмкін (мануалдық терапевт, остеопат немесе физиотерапевт). Кейде бірнеше рет барғаннан кейін мойындағы ауырсыну өтуі мүмкін.
  • Ауырсыну ұстамасын жеңілдету үшін салқын немесе жылы пакетті қоюға болады.

 

Егер ауырсыну өмірге әсер ететін болса, когнитивтік –мінез-құлықтық емдеу пайдалы болады. Бұл техника ауырсынуды жақсырақ түсініп, меңгеруге көмектеседі.

Дәрілік препараттарды қабылдау ауырсынуды жеңуге көмектесуі мүмкін. Дәрігер ауырсынуды ұзақ уақыт бақылауға алу үшін стероидты емес қабынуға қарсы заттектерді тағайындайды. Есірткілік анальгетиктер күшті ауырсынуда ғана, алдыңғылар көмектеспесе, тағайындалуы мүмкін.

Бұл ем-шаралардан кейін де ауырсыну өтпесе, немесе сезімталдық пен қозғалысты жоғалту орын алса, хирургиялық емдеу ұсынылады. Операция нервтердің және жұлынның қысылуын жою үшін жасалады.

 

Болжамы

Мойын спондилезіне шалдыққан науқастардың көпшілігінде ұзақ уақыт бойы созылатын симптомдар болады. Бұл симптомдар әдетте, дәрімен емдеу арқылы жеңілдейді, бұл кезде ешқандай операция қажет болмайды.

Бұл ауруға шалдыққан көптеген адамдар белсенді өмір салтын қолдауға қабілетті. Кейбір науқастар созылмалы ауырсынумен өмір сүреді.

 

Мүмкін асқынулары

  • Нәжістің немесе несептің ұстамауы
  • Бұлшық ет қызметін жоғалту
  • Мүгедектік (кейде)
  • Тепе-теңдікті жоғалту

 

Қашан дәрігерге көріну қажет

Келесі жағдайларда дәрігерге көрініңіз:

 

  • Ауру ушығатын болса
  • Асқыну белгілері болса
  • Жаңа симптомдар пайда болса (дененің белгілі бір бөлігінде қозғалыстың бұзылуы немесе сезімталдықты жоғалту)
  • Қуықты немесе ішекті бақылай алмау (шұғыл дәрігерге көріну қажет).

 

Синонимдары

Мойын остеоартриті; Мойын артриті; Мойындағы созылмалы ауру.

Мазмұны

Белдің ауырсынуы дегеніміз не және ол ненің салдарынан туындайды?

?Белдің ауырсынуының симптомдары қандай

?Белдің ауырсынуының себебі қалай анықталады

?Белдің ауырсынуының қауіп факторлары қандай

Емдеу

Үйдегі емделу

?Дискінің жарығы бойынша операция жасау қажет пе

?Дискінің жарығы дегеніміз не

?Дискінің жарығы кезінде қандай операциялар жасалады

 

Белдің ауырсынуы дегеніміз не және ол ненің салдарынан туындайды?

Бел – бұл сүйектерден, бұлшық еттерден және байламдардан тұратын құрылым. Бел дененің жоғарғы және төменгі бөлігін қосатындықтан, ауыр заттарды көтергенде, бір нәрсеге қол созғанда немесе омыртқа бұратылғанда ол жарақаттарға аса бейім.  Беліміз ауырсыну пайда болғанда, арқаның икемділігіне, күштілігіне тәуелді екендігімізді түсінеміз. Белімізде ауырсыну пайда болғанға дейін көпшілігіміз арқаның және іштің бұлшық еттерінің ширақтығын сақтаудың маңыздылығы туралы ойланбаймыз.

Барлық адамдардың 85% жуығы белінде ауырсыну сезінген. Көбінесе, белдің ауырсынуы бұлшық еттердің шамадан тыс ширығуының және омыртқа бағанын қолдап тұратын бұлшық еттер мен байламдардың жарақаттарының салдарынан туындайды. Сирек түрде белдің ауырсынуы ауруларға немесе омыртқа бағанының деформациясына байланысты да болады.

Белдің ауырсынуының түрлері: 

  • Жіті, 3 айға дейін созылады. Көпшілік адамдарда үйде 4-6 апта емделгеннен кейін ауырсыну жеңілдейді. 
  • Қайталанатын, жіті симптомдардың қайталанатын көріністерімен. Көпшілік адамдарда белдің ауырсынуының қайталануының, кемінде, бір көрінісі байқалады. 
  • Созылмалы, 3 айдан артық созылады.

 

Белдің ауырсынуының симптомдары қандай?

«Белдің ауырсынуы» термині симптомрдардың бірқатар ауқымын сипаттау үшін қолданылады. Себептеріне қарай белдің ауырсынуы батып, күйдіріп, жіті түрде ауырсыну, үлкен аумақты қамтитын немесе бір нүктеде шектелген болады. Біртіндеп дамуы немесе кенеттен пайда болуы және бұлшық еттік түйілумен немесе сіресумен қосарлануы, немесе оларсыз өтуі мүмкін.

Аяқтағы симптомдары (ауырсыну, ұйып қалу немесе шаншу, әдетте, тізеден төмен) омыртқа бағанының төменгі бөлігіндегі бұзылыстарға байланысты аяққа баратын нервтің қысылуынан туындауы мүмкін; олар өздігінше немесе белдің ауырсынуымен бірге байқалуы мүмкін.  

Екі аяқтағы әлсіздік несеп қапты және/немесе ішекті бақылау қызметін жоғалтумен қоса «жылқы құйрығы» аталатын синдромды білдіреді, бұл жағдайда шұғыл медициналық көмек көрсету қажет.

 

Белдің ауырсынуының себебі қалай анықталады?

Дәрігер белдің жіті ауырсынуын науқастың өткендегі аурулары, жұмысқа және дене белсенділігі, сондай-ақ, қарапайым тексерулердің негізінде анықтайды. 95% жағдайда емдеуге ұсыныстар беру үшін дәрігерге осы деректер жеткілікті.

Кейде арқа аумағындағы бұзылыстар туралы көбірек ақпарат алуға мүмкіндік беретін күрделі көрнекілік тексеру әдістері  қолданылады. Арқа  аумағындағы бұзылыстарды анықтаудың көрнекілік тексеру әдістеріне жататындар: магниттік- резонанстық томография (МРТ), компьютерлік томография (КТ), сүйектерді сканерден өткізу және рентгендік зерттеу.

МРТ және компьютерлік томография нервтердің сығылуына байланысты бұзылыстарды туындататын дискінің жарығын немесе омыртқа каналының тарылуын бірдей дәрежеде дәл көрнекілікпен көрсетуге қабілетті. МРТ компьютерлік томографиядан артықшылығы - МРТ кезінде иондаушы сәулелену қолданылмайды. 

Егер тексерудің нәтижелері науқаста күрделі аурудың болуын болжаса, симптомдар 4-6 аптадан артық созылса, немесе науқастың арқасында ұдайы күшті ауырсыну, аяқтың ауырсынуы немесе ұйып қалуы болса, көрнекілік зерттеу әдістері науқастың ауруының табиғатын ашып, себебін анықтай алады.

 

Белдің ауырсынуының қауіп факторлары қандай?

Орта жастағы ерлерде, отбасының мүшелерінің бірінде арқасы тарапынан бұзылыстар болса, немесе жүктіліктің толық мерзімін аяқтаса, белдің ауырсыну қаупі жоғары болады. Сондай-ақ, қауіп факторларына жататындар: темекі шегу, артық салмақ, көп отыратын өмір салты, ұдайы ширығу, арқаның дірілдеуі немесе бұратылуы, сүйекті әлсірететін дәрілерді ұзақ уақыт қабылдау (мысалы, кортикостероидтарды).

Белдегі жіті ауырсыну. Көпшілік жағдайда белдің ауырсынуы үйдегі емдеу кезінде басылады. Белдің ауырсынуының алғашқы симптомдарында келесі емдеуді бастаңыз:  

3 күн мұз басып, содан кейін ылғалды жылу қою қажет. Стероидтық емес қабынуға қарсы препараттарды ауырсынуды басу үшін қабылдауға болады. Күнделікті белсенділікті жалғастыруға болалы, егер арқадағы ауырсыну күшеймесе.  Екі күннен аса төсекте болу режимі сауығуды  бәсеңдетеді.

Белдің күшейетін немесе жалғасатын ауырсынуы. Егер 4 апта бойы үйдегі емдеуге қарамастан, симптомдар күшейетін болса, немесе өтпесе,  тексерілу және үйдегі емдеуді жалғастыру үшін дәрігерге көрініңіз. Уқалауды, акупунктураны немесе баламалық медицинаның басқа, ыңғайлы түрлерін қолдануға болады. Ғылыми зерттеулердің деректері бойынша белгісіз себепті белдің ауырсынуында немесе  бұлшық еттің түйілуінде аталған емдеу түрлері әркімге әр түрлі әсер етеді. Бір шағын зерттеу көрсеткендей, психологиялық фактор маңызды роль атқарады: адамның аса сеніп жасаған ем-шарасы белдің ауырсынуын жойған.

Белдің созылмалы ауруы Егер белдің мәселесі 3 айдан артық уақытқа созылса, науқас созылмалы ауырсынуды емдеп үйренуі қажет.  Созылмалы ауырсынуды денелік және жігерлік тұрғысынан жеңу үшін бірнеше маманнан кеңес алу қажет, емдік дене шынықтыру маманын қоса – арқаға және ішке арналған жаттығулар кешенін таңдау мәселесі бойынша. Белдің созылмалы ауырсынуында көмектесетін емдеудің қосымша түрлеріне ауырсынуды жеңу дағдыларына үйретудің танымдық-мінез-құлықтық емдеуі, сондай-ақ, ауырсынуды басу үшін жұлын каналына инъекция салу немесе үшциклдік антидепрессанттарды қабылдау жатады.

Белдің созылмалы ауырсынуын емдеу үшін бірқатар тәжірибелік немесе тексерілмеген емдеу әдістері де бар, оның ішінде, диск ішілік электротермиялық емдеу (ВДЭТ), морфинді сорғыштар және лазерлік дискэктомия.  Бұл әдістерге сақтықпен қараңыз, мұндай емдеуге кірісу үшін бірнеше пікірді білу қажет.

Белдің ауырсынуын емдеу үшін сирек жағдайда операция қажет болады. Белдің ауырсынуын туындататын кейбір жағдайларда (мысалы, дискінің жарығында) операция көмектесуі мүмкін. Бірақ, бұл жағдайларда да көпшілік адамдар операциясыз емделе алады.

 

Емдеу

Белдің ауырсынуын емдеудің нұсқалары әр түрлі: үйдегі емдеуден бастап, арқаның созылмалы ауруларына қатысты тәжірибелік –инвазитік ем-шараларға дейін. Емдеудің кейбір әдістері белдегі созылмалы ауруды емдеу үшін жарамды, бірақ, жіті ауырсынуды басуға жарамсыз болады.

Белдің жіті ауырсынуын басу үшін екі әрекетті әдіс:

  1. Белсенділікті сақтау (төсекте жатпау); 2) қабынуға қарсы препараттарды қабылдау. 

Белдің созылмалы ауырсынуын емдеудің тиімді екі әдісі:

1) науқастың бұлшық етінің күшін нығайтуға бағытталған жаттығулар; 2) созылмалы ауырсынуды емдеу.

Белгісіз себепті белдің ауырсынуына немесе бұлшық еттің түйілуіне емдеудің әдістері әркімге әр түрлі әсер етеді. Бір шағын зерттеу көрсеткендей, адамның аса сеніп жасаған ем-шарасы белдің ауырсынуын жеңуге көмектеседі.

Егер науқастың белі жарақатқа жақында ұшыраса, оны бірнеше аптаның ішінде табысты емдей алады.

Алдымен үйдегі емдеу әдістерін қолдану қажет, оған 3 күн бойы мұз басу, одан кейін ылғал жылуды қою,  сондай-ақ, стероидты емес қабынуға қарсы препараттарды қабылдау жатады.

Науқас өзінің күнделікті белсенділігіне, мүмкіндігінше, тезірек оралуы қажет (төсекте болу сауығуды бәсеңдетеді). 

Шыдамдылық қажет: белдегі жіті ауырсынудың  90% жағдайлары  3 айдың барысында тек үйдегі емделу арқылы табысты емделеді. 

Көптеген адамдарда белдің ауырсынуының, кемінде, бір қайталануы болады. Науқастың белінде ауырсыну болса, арқасы бұрынғыдан әлжуаз болатынын есте ұстауы қажет. Омыртқаға күтім жасауды күн тәртібіне міндетті енгізу қажет:

Іштің және арқаның бұлшық еттерінің күшін сақтау қажет, ауырды дұрыс көтеріп, арқаны дұрыс ұстауды қадағалау қажет.

 

Үйдегі емдеу

Науқастың жағдайында қосымша медициналық емдеу қажеттігіне қарамастан, үйдегі емдеу белдің ауырсынуының сауығуы үшін аса маңызды.

Белдің жіті ауырсынуыНауқас арқасының алғаш жіті ауырсынуын сезінсе, шұғыл  дәрігердің назарын талап ететін симптомдарды білуі тиіс. Егер науқаста күрделі аурудың симптомдары болмаса, үйде емделіп көруіне болады.

Ауырсыну басталғаннан кейінгі алғашқы бірнеше күн бойы белдің ауырсынуындағы көмек көрсетудің бастапқы ұсыныстарын орындау қажет. Мысалы, бөксені айналдыра қозғау, бұл жаттығу омыртқаны жұмсақ ажыратып, белді созады.

 Күнделікті жүктемені азайтқан жөн. Зерттеулерге сай, дене белсенділігін сақтауға қарағанда төсекте болудың пайдасы аз (ауырсынуды басу үшін). Бірақ, жүктемелердің көлемін азайту қажет. Белдің ауырсынуын туындататын қимылды жасаудан алшақ болу қажет.

Ауырсынуды басатын дәрілерді немесе стероидты емес қабынуға қарсы препараттарды қабылдау қажет, сондай-ақ, арқаның ауырсынуын азайту үшін оған мұз немесе жылу қою қажет.

Созылмалы ауырсынуды емдеу. Егер белдің ауырсынуы 3 айдан артық уақытқа созылса, науқастың созылмалы ауырсынуды емдеп үйренуі өмірлік маңызды. Организм ұдайы ауырсынуға сезімтал бола бастағандықтан, физиологиялық түрдегі серпінінің салдарынан ауырсыну ұдайы күйге көшеді.

Созылмалы ауру кезінде психологиялық кеңес және дәрі-дәрмекпен емдеу қажет, себебі, ауырсыну іштей-сырттай қажытады. Жағдайға байланысты түрде үйдегі емдеу шеңберінде келесі емдеу түрлерінің бірін немесе бірнешеуін қолданып, ауырсынуды бақылауға алуға болады:

  • Арқаның бұлшық еттерін нығайтуға бағытталған жаттығулар: қажетті жаттығулардың тізімін алу үшін емдік дене шынықтыру бойынша маманға немесе емдеуші дәрігерге бару қажет. 
  • Екі күн бойы ауырсынуды басатын дәрілерді қабылдау – ауырсынуды басу үшін. 
  • Емдік уқалау – бұлшық етінің түйілуін басу үшін.
  • Омыртқа бағанын түзету – бұл шараны мануалдық емдеу маманы жасауы тиіс.
  • Акупунктура (инемен емдеу).
  • Үшциклдік антидепрессанттар –созылмалы ауырсынуды емдеу үшін. Дәрілердің бұл түрі көңіл-күйді ғана емес, созылмалы ауырсыну кезінде қосымша ауырсынуды басатын әсері де бар. 
  • Ауырсынуды басатын препараттардың инъекциясы немесе кортикостероидтар (гормондар) – ауырсыну сезімін тежеу немесе қабынуды азайту үшін. 
  • Нейростимуляция  аппараттарының көмегімен жұлынды ынталандыру – белдегі күшті созылмалы ауырсыну кезінде қолданылуы мүмкін.

Белдің ауырсынуын оның күшейген немесе қайталанған кезінде емдеу.
Науқаста екі күннен артық белінің ауырсынуы болса, арқасының немесе аяқтарының жағынан симптомдары күшейсе немесе үйдегі 4 апталық емдеуден кейін де сақталса, дәрігерге көріну қажет. Объективті тексеру және зерттеудің көрнекілік әдістері науқастың жағдайы туралы жаңа ақпарат беріп, әрі қарай емдеу тактикасы жөнінде дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі.

Егер белдің жеңіл немесе орташа ауырсынуының ешқандай күрделі себебі анықталмаса (бұл 85% жағдайда болады), науқасқа үйдегі емдеуді жалғастыруына кеңес беріледі. Аурудың симптомдарын ушықтырмаса, күнделікті арқаны нығайтатын жаттығуларды орындау ұсынылады. Стероидты  емес қабынуға қарсы препараттар, жылы ылғал басу, уқалау пайдалы болады.
Егер ауырсыну күшті болса, дәрігер опиаттар тобынан ауырсынуды басатын дәрілердің қысқа мерзімдік курсын, стероидтардың (гормондардың) эпидуралдық инъекцияларын, немесе бұлшық еттік релаксанттарды ұсынуы мүмкін. Бұл препараттардың оң әсерімен қатар қарымды зиянды және жанама әсерлері де бар.

Егер науқаста негізгі ауру болса – мысалы, дискінің жарығы, омыртқа бағанының тарылуы, анкилоздық спондилит, остеоартритқатерлі ісік  немесе инфекция болса, осы ауруларды емдеу үшін науқас тиісті мамандарға баруы тиіс. 
 
Операция

Белдің ауырсынуын  емдеу үшін оперативтік емдеу сирек қолданылады; көпшілік жағдайда ауырсынудың себебін хирургиялық түрде жою мүмкін емес, себебі, ол белгісіз. Оперативтік емдеу омыртқа бағанының төменгі бөлігінде бұзылыстары бар адамдардың 1%-нан аз санында жасалады.   Омыртқа бағанының төменгі бөлігінде  жасалатын операциялардың көпшілігі диск жарығына  қатысты орындалады. Сонымен қатар, дискінің жарығы бар адамдардың көпшілігіне операция қажет болмайды. Көбінесе, диск жарығына  қатысты операция дискінің бұзылыстары ауыр және жеке түрдегі құяңға апарғанда жасалады.

Оперативтік емдеу келесі жағдайларда орындалады:

  • Жарақаттың  нәтижесіндегі омыртқаның сынықтары. 
  • Жұлын сарысуының инфекциялары . 
  • «Омыртқа бағанының тұрақсыздығы» жағдайы – мысалы, спондилолиз және спондилолистез. 
  • Жұлынның ісігі.

Оперативтік емдеудің нұсқалары

Омыртқа бағанының төменгі бөлігінде  жасалатын операциялардың нұсқалары әр  түрлі және омыртқа бағанының төменгі бөлігіндегі мәселелердің себебіне байланысты болады.

Дискінің жарығына қатысты операция кезінде жұлынды немесе нерв түбіршегін қысатын дискінің заттегі алынып тасталады.

Жұлындық каналдың тарылуына қатысты операциялар (жұлынды омыртқаға артродез жасаумен (буынды бекіту) немесе жасамастан декомпрессиялау (қысымын азайту)) кезінде тарылған жұлын каналының кеңеюі жүргізіледі және жұлынның немесе түбіршектердің қысылуы жойылады. 

Спондилолистез және «омыртқа бағанының тұрақсыздығының» басқа көріністеріне қатысты  омыртқаны анкилоздау операциясы кезінде  (артродез) омыртқалар жұлынға немесе түбіршектерге қысымын азайтуы үшін бір-бірімен қосылады.

Жұлынның ісіктеріне қатысты операцияларға ісікті артродез жасаумен немесе жасамастан алып тастау және тұрақтандыру жатады.  

Омыртқаның инфекциялық зақымдануына қатысты операциялар кезінде  оны артродез жасаумен немесе жасамастан хирургиялық өңдеу жүргізіледі.

 

Дискінің жарығы бойынша операция жасау қажет пе?

Бұл ақпарат науқасқа өзінің нұсқасын түсінуге көмектеседі  –  дәрігермен бірге шешім қабылданатын немесе толығымен оның ұсыныстарын орындайтын жағадайларда.

Дискінің жарығын  хирургиялық емес немесе оперативтік тәсілдермен емдеуге болады. Шешім қабылдай отырып, келесі тұстарды ескеру қажет:

Диск жарығының көптеген жағдайлары емделіп, жазылады, және ауырсыну бірнеше ай бойы тыныштық, медикаментоздық емдеу, инъекциялар және реабилитация секілді хирургиялық емес емдеуден кейін азаяды.  Хирургиялық  емес емдеу аурудың симптомдарын едәуір азайтуға және науқастың күнделікті қызметіне оралуына көмектеседі.

Егер дискінің жарығының салдарынан науқаста күшті ауырсыну немесе жамбаста және аяқтың ұйып қалуы (құяң) болса, операция жеңілдету әкеледі. 

Егер айқындалған құяң бір айдан артық созылса, оперативтік емдеу туралы ойлану қажет. Оперативтік емдеуден кейін ауырсыну тезірек өтуі ықтимал. Бірақ, тәжірибеге сай хирургиялық емес емдеудің 4-8 жылынан кейінгі нәтижелер хирургиялық емдеудің нәтижелерімен ұқсас келеді. 

 
Дискінің жарығы дегеніміз не?

Омыртқаны құрайтын сүйектер бір-бірінен амортизациялайтын (соғылуды жұмсартатын) шағын дискілермен бөлінген. Пішіні жағынан дискілер дөңгелек және жалпақ, тығыз сыртқы қабатымен (капсула немесе сақина), олар сілікпе тәрізді заттекті (ядроны) қоршап тұрады. Бұл дискілер сау болғанда, амортизатор (соғылуға жұмсартқы) секілді әрекет етеді және омыртқаға икемділік береді. Диск жарақаттың салдарынан, табиғи тозудан, қартаюдан немесе аурудың салдарынан  зақымдалған кезде олар өзгеше түрде шығыңқы болып немесе жарылуы мүмкін. Бұл жағдай дискінің жарығы немесе протрузиясы аталады.

Дискінің  жарығы немесе протрузиясы жұлыннан нерв тарамдарының ажыраған жерінде нервті қысуы мүмкін. Мұндай қысу ауырсынуды, ұйып қалуды, шаншуды, әлсіздікті немесе аяқтың рефлекстерін жоғалтуды туындатуы мүмкін. Бұл кезде кейде белде ауырсыну пайда болады. Бірақ, көптеген жағдайда дискінің жарығының симптомдары болмайды.  Егер МРТ-зерттеуінде дискінің жарығы болса, дәрігер бұл зерттеу нәтижесін медициналық тексеріп,қараудың нәтижесімен мұқият салыстырып, симптомдардың себебі МРТ кезінде анықталған дискінің жарығы болуына көз жеткізеді. 

Қандай жағдайда диск жарығының хирургиялық емес емдеуі қолданылады?

Көпшілік жағдайда дискінің жарығы хирургиялық емес емдеудің бірнеше айынан кейін емделіп, жазылады. Хирургиялық  емес емдеуге жататындар: қысқа мерзімдік тыныштық күй, ауырсынуды дәрімен басу және емдік дене шынықтыру, сондай-ақ, дәрігер тағайындаған жаттығулар кешені. Дискінің жарығына шалдыққан науқастардың шамамен 50%  - 1 айдан кейін, ал көпшілігі  - 6 айдан кейін сауығады. Тек науқастардың  10%-да  - 5 аптадан кейін күшті ауырсыну сақталады, бұл кезде оперативтік емделу қажеттігі туындайды. 

Егер хирургиялық емес емдеудің 6 аптасынан кейін науқастың жағдайы жақсарса, бұл оның организмінің әрі қарай операциясыз сауығу мүмкіндігін көрсететін оң белгі саналады.  Көбінесе, организм дискінің заттегін өзі жояды, бұл нервтің қысылуына байланысты туындаған ауырсынуды және басқа симптомдарды азайтады. Бұл үрдіс резорбция аталады.

 

Диск жарығына қатысты операция қашан жасалады?

Оперативтік емдеу диск жарығы ауруына шалдыққан адамдардың шамамен, 10 пайызына жасалады. Дәрігерлердің көпшілігі, әдетте, оперативтік емдеуді қолдануды қарастырудың алдында 1-3 ай  күтеді. Егер осы уақыт ішінде хирургиялық емес емдеу әдістерімен науқас табыссыз емделсе, операция туралы ойлану қажет. Кейде дискінің жарығы 6 айдан астам уақыт бойы ауырсынуды, әлсіздікті немесе ұйып қалуды туындатады, бұл жағдайда нервтің қайтымсыз зақымдануы пайда болуы мүмкін, және мұндай адамдарда  оперативтік емдеудің пайдасы аз болады.

Диск жарығына қатысты операция ауырсынуды азайту және қимылдар мен қызметтің  көлемін қалпына келтіру мақсатында жасалады. Оперативтік емдеу келесі жағдайларда көрсетілген:

  • Науқасты аяқтағы ауырсыну мазалайды, сондай-ақ, әлсіздік және күнделікті белсенділіктің шектелуі бар. 
  • Объективті тексеру нәтижелері науқастан әлсіздікті, қимылдың қалыпты көлемінің шектелуін, сезімталдықтың бұзылысын немесе рефлекстердің өзгеруін анықтайды. 
  • Магниттік -резонанстық томография (МРТ), компьютерлік томография немесе миелограмма секілді диагностика әдістері дискінің жарығын операциялық жолмен емдеу қажеттігін көрсетеді.

Диск жарығына қатысты операция келесі жағдайларда жасалады:

  • Дискінің жарылуы немесе нерв түбіртектерінің қысылуының себебі болатын диск заттегінің бос бөліктерін алып тастау. Егер құяңның күшті ауырсынуы хирургиялық емес емдеудің 4-6 аптасынан кейін өтпесе, дәрігер науқасқа оперативтік емдеуді ұсынуы мүмкін. 
  • Нервтің күрделі зақымдануын туындатқан дискінің жарығы немесе протрузиясы. Нервтің зақымдануына тән симптомдар аяқта сезіледі және оған әлсіздік, координацияны жоғалту немесе сезімталдықты жоғалту жатады. 
  • Тек хирургиялық жолмен емдеп, жазуға болатын сүйектің құрылымдық бұзылыстары  (бұл жағдайларда хирургиялық емес емдеу орынсыз болады).

Дискінің жарығы кезінде қандай операциялар жасалады?

Диск жарығы кезінде аса жиі және жақсы зерттелген оперативтік араласуға жататындар:

Дискэктомия – бұл нерв түбіртегін немесе жұлынды қысып тұрған дискі жарығының заттегін алып тастау. Бұл операция, сондай-ақ, дискінің протрузиясында немесе жарылуында жасалады. Дискэктомия  - хирургиялық емес емделуі табыссыз болған, еңбекке қабілетінен айыратын күшті ауырсынуы бар адамдар үшін оперативті емдеудің аса тиімді түрі. 

Ламинотомя және ламинэктомия – бұл операциялар омыртқаның жасқа байланысты туындайтын жұлынның және/немесе жұлын түбіртектерінің қысылуын азайту мақсатында жасалады. Ламинотомия кезінде жұлынның үстінде қорғаныс доғалын құрайтын омыртқалардың жұқа бөлігінің үлесі алынып тасталады (lamina – немесе пластина аталатын); ламинэктомия кезінде жеке омыртқалардың үстіндегі пластинка толықтай алынып тасталады, сондай-ақ, кейде омыртқалардың саңылауы, жұлын сарысуы өтетін жұлын каналын тарылтатын қалыңдаған тін кесіледі. Бұл операциялардың кез келгені дискэктомиямен қатар немесе өздігінше орындалуы мүмкін.

Тері арқылы дискэктомия жарықтың жұлын каналы арқылы шығып тұруын құрайтын диск протрузиясында қолданылады. Бұл операция кезінде арқадағы кішкентай тілік арқылы арнайы аспап енгізіледі; одан кейін дискінің жарығы кесіледі немесе дренаж жасалады, бұл кезде оның өлшемі азаяды. Тері арқылы дискэктомия  ашық дискэктомияға қарағанда тиімділігі төмен операция саналады, қазіргі кезде ол сирек қолданылады.

Диск жарығына қатысты опрерациялардың қосарланған қауіптері қандай?

Дискэктомия және микродискэктомия – диск жарығы кезіндегі операциялардың жиі түрлері – олар әдетте, жақсы көтерімді және асқынуы сирек. Бірақ, операция кезінде нерв түбіртектерін немесе жұлынның құрылымдарын зақымдаудың аздаған қаупі бар. Кейбір науқастарда операция аумағында үлкен тыртық қалады. Сондай-ақ, операциядан кейінгі инфекциялық асқынулар қаупі де бар, олар бұрынғы зақымдануды ушықтыруы мүмкін. Инфекциялық  асқынуларды емдеуде үрдістерді тоқтату үшін  антибиотиктер және қосымша операциялар қажет болуы мүмкін. 

Кез келген операция қауіппен қосарланады. Сонымен қатар, жалпы наркозға тән қауптердің салдарынан емдеуші дәрігер және медицина қызметкерлері науқастың жағдайын операция кезінде және одан кейінгі кезеңде мұқият қадағалайды.

Диск жарығы кезіндегі операциялар қаншалықты тиімді?

Ұзақ уақыт бойғы, адамның әдеттегі белсенділігін бұзатын, күшті әсерлі ауырсынуды басатын құралдарды қажет ететін симптомдар байқалатын адамдар операциядан едәуір жеңілдік алады. Зерттеулерге сай, оперативті емдеу төменгі-белдік диск жарығынан туындаған орта дәрежелі құяңы бар адамдарда жоғары, оң нәтиже береді. Хирургиялық емдеудің нәтижелерін 5 жылдық ғылыми  зерттеуіне енгізілген 402 адамның ішінде  хирургиялық емес емдеу қабылдаған адамдардың  56% салыстырғанда,  70%-да түбегейлі симптомдар бойынша жақсару байқалған.

Кейбір адамдар операцияға өмірлік жағдайлары тез сауығуды талап еткенде барады. Дене еңбегімен айналыспайтын адамдар үшін қалыпты қызметіне оралу 2-4 аптадан кейін болады, дене еңбегінің адамдарына 8-12 апта қажет болады. 

Көптеген адамдар күнделікті қызметін операциядан кейін жуық арада жалғастырады. Кейбір жағдайда дәрігер науқасқа операциядан кейінгі реабилитация курсын ұсынуы мүмкін, оған арнайы емдік дене шынықтыру және үйде орындайтын жаттығулар кіреді.

Емдеудің қандай әдістері бар? Келесі нұсқалары бар:

  1. хирургиялық емес емдеуді қолданып көру (мысалы, тыныш күйде болу, физио-емдеу және дене жаттығулары, сондай-ақ, дәрілік құралдар). 
  1. Операция жасау.

Диск жарығын оперативтік емдеуді қолдайтын  пікірлер

  • Науқаста еңбекке қабілетті жоғалтуға апаратын күшті ауырсыну, аяғының ұйып қалуы немесе әлсіздігі. 
  • Аяғы жағынан симптомдар 4 апталық  хирургиялық емес емдеуден кейін азаймайды. 
  • Нерв түбіртегінің қысылу белгілері күшейген (аяқтағы ауырсыну күшейген, сезімталдықтың жоғалуы айқындалған,  салдану немесе күшейген әлсіздік, координацияны жоғалту, рефлекстерді толықтай жоғалту). 
  • Науқастың жұмысы еңбекке қабілетін тез қалпына келтіруді талап етеді 
  • Операциядан кейінгі бірнеше апта бойы реабилитация режимін мұқият орындай алу. 

 

Диск жарығын оперативтік емдеуге қарсы пікірлер

  • Науқас диск жарығынан  жазылу үшін физио-емдеу, жаттығулар, дәрілік құралдар кіретін хирургиялық емес емдеу әдістерін таңдайды. 
  • Науқастың симптомдарын жоюға опрерацияның кепілдігі жоқ. 
  • Оперативтік емдеудің хирургиялық емес емдеуге қарағанда ұзақ уақытқа кепілдігі жоқ. 
  • Операция инфекциялық асқынулармен, баяу жазылуымен, қосымша операциялар қажет болуы қаупімен қосарланған.
  • Кез келген операцияда жүрек талмасы (миокард инфаркті) секілді асқыну бар. 
  • Науқасқа қайта операция қажет болмауының кепілдігі жоқ.

Емдеудің басқа түрлері

Науқас  дәрігермен бірге белдің ауырсынуының денелік, психологиялық, тәжірибелік және баламалы емдеу әдістерінің бірін таңдап алады. Біреулер қысқа мерзімдік емдеуді ұнатса, басқалар белдің симптомдарын өмір бойы өздігінше емдеу құралдарын қалайды.

Кешенді емдеу және реабилитация  бағдарламалары

Белдің созылмалы ауырсынуын біріккен дұрыс емдеу әдістерін іздеудегі оңтайлы шешім – интеграциялық бағдарлама. Кешендік реабилитациялық бағдарламалар емдік әдістемелердің және мамандардың алуан түрін ұсынады. Мұндай бағдарлама белдің созылмалы ауырсынуын емдеудің аса тиімді әдісі саналады.

Белдің  ауырсынуын жоюға қатысты дене жаттығулары - белдің созылмалы ауырсынуын емдеудің және бақылаудың екі тиімді әдісінің бірі. Күнделікті дене жаттығулары арқаның ауырсынуын тиімді жойып, белдегі ауырсынуды ұзақ уақытқа азайтуға апарады. 

Психо-емдеу белдің жіті және созылмалы ауырсынуын, еңбекке қабілетсіздікті азайта алады.

Жұлынды ынталандыру белдің күшті, созылмалы ауырсынуы жағдайында қолданылуы мүмкін.

Белдің ауырсынуын емдеудің тәжірибелік емдеу әдістемелері

Белдің ауырсынуынан зардап шегетін адамдар үшін ұдайы жаңа тәжірибелік әдістер әзірленіп, ұсынылады. Егер науқас осындай әдісті қолданғысы келсе, дәрігерден міндетті түрде бұл емдеудің тиімділігінің және қауіпсіздігінің ғылыми дәлелдері туралы, сондай-ақ,  осы әдістемені өзінің қолдану нәтижесі туралы сұраңыз. Төменде келтірілген емдеу әдістемелері тәжірибелік саналады және кеңінен қолданылмайды. Олар ұзақ уақыт бойы зерттелмеген, бірақ, белдің ауырсынуының кейбір түрлерін емдеуде болашақты әдіс ретінде көрсетілген.

  • Диск ішілік электротермиялық емдеу (ВДЭТ) – зақымданған омыртқа дискінің салдарынан туындаған белдің созылмалы ауырсынуын емдейді. 
  • Ботулиндік токсин (Ботокса) инъекциялар белдегі ауырсынатын бұлшық ет түйілуін басуға көмектеседі. 
  • Омыртқалардың аксиалдық декомпрессиясы арқаның омыртқа дискілерінің қысылуынан болатын ауырсынуды басуға көмектеседі.

Белдің ауырсынуын кешенді емдеуде және өздігінше емдеудегі қосымша әдістер

Төменде келтірілген қосымша емдеу әдістері белдегі ауырсынуды азайту үшін қолданылады.

  • Уқалау белдің жіті және созылмалы ауырсынуын азайтудың тиімді әдісі, әсіресе, арқаға күтім жасау әдістеріне үйретумен, жаттығулармен бірге. 
  • Мануалдық остеопаттық емдеу жақсы зерттелмеген, бірақ, белдің ауырсынуын емдеу үшін болашақты әдістеме саналады.
  • Акупунктура (инемен емдеу) – ғылыми зерттеулердің соңғы жүйелік шолуына сай акупунктураның белдің ауырсынуын емдеудегі  тиімділігі дәлелденбеген. 
  • Антидепрессанттар көмегімен релаксация әдістемесі бұлшық ет ширығуын және депрессияны азайтуға көмектеседі.

 

Несколько способов профилактики болевых ощущений в шее

Если вас иногда мучают болевые ощущения или ощущение усталости в области шеи, то необходимо задуматься об укреплении мышечной структуры шеи, чтобы избежать более серьезных проблем.

Ниже мы перечислили упражнения для профилактики боли в шее:

Contents

Causes

Symptoms

First Aid

DO NOT

When to Contact a Medical Professional

Prevention

 

 

The spinal cord contains the nerves that carry messages between your brain and body. The cord passes through your neck and back. A spinal cord injury is very serious because it can cause loss of movement (paralysis) below the site of the injury.

Causes

A spinal cord injury may be caused by:

  • Bullet or stab wound
  • Traumatic injury to the face, neck, head, chest, or back (for example, a car accident)
  • Diving accident
  • Electric shock
  • Extreme twisting of the middle of the body
  • Landing on the head during a sports injury
  • Fall from a great height

 

Symptoms

Symptoms of a spinal cord injury may include:

  • Head that is in an unusual position
  • Numbness or tingling that spreads down an arm or leg
  • Weakness
  • Difficulty walking
  • Paralysis (loss of movement) of arms or legs
  • Loss of bladder or bowel control
  • Shock (pale, clammy skin; bluish lips and fingernails; acting dazed or semiconscious)
  • Lack of alertness (unconsciousness)
  • Stiff neck, headache, or neck pain

 

First Aid

Never move anyone who you think may have a spinal injury, unless it is absolutely necessary. For example, if you need to get the person out of a burning car, or help them to breathe.

Keep the person absolutely still and safe until medical help arrives.

  • Call the local emergency number, such as 911.
  • Hold the person's head and neck in the position in which they were found. Do not try to straighten the neck. Do not allow the neck to bend or twist.
  • Do not allow the person to get up and walk unassisted.

If the person is not alert or responding to you:

  • Check the person's breathing and circulation. If necessary, begin rescue breathing and CPR.
  • Do not tilt the head back when doing CPR. Do not do rescue breathing, do chest compressions only.

Do not roll the person over unless the person is vomiting or choking on blood, or you need to check for breathing. If you need to roll the person over:

  • Have someone assist you.
  • One person should be located at the person's head; the other at the person's side.
  • Keep the person's head, neck, and back in line while you roll him or her onto one side.

 

DO NOT

  • Do not bend, twist, or lift the person's head or body.
  • Do not attempt to move the person before medical help arrives unless it is absolutely necessary.
  • Do not remove a football helmet or pads if a spinal injury is suspected.

 

When to Contact a Medical Professional

Call your local emergency number (such as 911) if you think someone has a spinal cord injury. Do not move the person unless there is urgent danger.

 

Prevention

The following may lower your risk of spinal injury:

  • Wear seat belts.
  • Do not drink and drive.
  • Do not dive into pools, lakes, rivers, and other bodies of water, particularly if you cannot determine the depth of the water or if the water is not clear.
  • Do not tackle or dive into a person with your head.

 

Source: https://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/000029.htm